Bệnh viêm não Nhật Bản B (VNNBB) thường có hiện tượng vào mùa hè, mùa mưa nhiều, bệnh lây truyền là do muỗi, vì vậy, mùa mưa lũ bệnh VNNBB vẫn có nguy cơ xuất hiện, bùng phát. Được biết, ở TP.HCM hiện đang có một người lâm bệnh này trong tình trạng nguy kịch. Bệnh VNNBB có khả năng lây nhiễm mạnh, bệnh cảnh rất nặng và nguy cơ tử vong cao, vì vậy, hiểu biết về bệnh để biết cách phòng ngừa là cần thiết.
 Nguồn google |
VNNBB dễ xuất hiện trong mùa mưa bão
Mùa mưa, thời tiết rất tiện dụng cho các loài muỗi phát triển và vì vậy, bệnh VNNBB rất có khả năng xuất hiện, bùng phát. Bệnh VNNBB do virut Arbo gây ra. Bệnh lây lan giữa người bệnh với người lành, hoàn toàn khác với bệnh viêm màng não mủ do vi khuẩn não mô cầu hoặc H. Influenzae hoặc St.pneumoniae. Môi giới truyền bệnh VNNBB là muỗi Culex. Bệnh VNNBB lây từ vật chủ này sang vật chủ khác và từ người bệnh sang người lành do muỗi Culex hút máu và truyền bệnh. Ở Việt Nam, loài muỗi Culex sinh sản mạnh nhất vào mùa hè, mùa mưa, nhất là từ tháng 3 đến tháng 7 - 8. Muỗi Culex có đặc điểm hoạt động mạnh nhất (hút máu người) về khi chập tối.
Bệnh VNNBB thường gặp ở trẻ em, nhất là trẻ em dưới 10 tuổi, bởi vì tại độ tuổi này có sức thụ bệnh cao với bệnh VNNBB hơn người trưởng thành, nhất là là tại các trẻ chưa có miễn dịch đối với virut Arbo gây bệnh. Người trưởng thành vẫn có khả năng mắc bệnh VNNBB lúc trong cơ thể không có miễn dịch chống virut gây bệnh VNNBB. Đặc điểm của virut VNNBB là rất có ái lực với tế bào thần kinh, chính vì vậy, lúc virut vào máu, chúng nhanh nhất đến hệ thần kinh trung ương và nhân lên mạnh mẽ tại đó, gây nên các phản ứng như sốt cao và gây tổn thương hệ thần kinh. Tuy vậy, một người sau lúc mắc bệnh VNNBB thì có miễn dịch vững bền.
 Đường lây truyền bệnh viêm não Nhật Bản. |
Coi chừng để lại di chứng
Thời kỳ nung bệnh của VNNBB thường kéo dài từ 5 - 7 ngày, sau đó là thời kỳ khởi phát. Thời kỳ khởi phát có hiện tượng các triệu chứng như viêm long đường hô hấp trên (sổ mũi, viêm họng, nghẹt mũi, ho...), sốt cao đột ngột (trên 39 - 40oC) kèm theo đau đầu, đặc biệt là ở vùng trán. Có thể có rối loạn tiêu hóa (đau bụng có kèm theo đi ngoài phân lỏng, buồn nôn, nôn), đặc biệt tại trẻ nhỏ. Tính chất nôn là nôn vọt và không lệ thuộc về bữa ăn (nôn bất kỳ lúc nào). Trẻ bệnh có biểu hiện cứng gáy và tăng trương lực cơ và có thể có hiện tượng lú lẫn, mất dần ý thức. Tiếp đến là thời kỳ toàn phát. Ở thời kỳ này thì các dấu hiệu đã có ở thời kỳ khởi phát nhưng nâng cao mạnh, nhất là là các dấu hiệu thần kinh như cuồng sảng, ảo giác hoặc kích động, nâng cao trương lực cơ làm cho trẻ bệnh nằm trong tư thế co quắp "kiểu cò súng". Co giật cũng có thể xuất hiện hoặc bị bại, liệt cứng. Đối với loại bệnh nặng thì có thể u ám khi ban đầu rồi dần dần đi vào hôn mê. Ngoài ra có các dấu hiệu về thần kinh thực vật nâng cao lên rõ rệt như vã mồ hôi, rối loạn vận mạch dưới da (da khi đỏ, khi tái), rối loạn nhịp thở và tăng tiết dịch ở hệ hô hấp. Bước sang tuần thứ 2, các triệu chứng như sốt, triệu chứng thần kinh, tim mạch dần dần giảm (gọi là thời kỳ lui bệnh). Một số bệnh nhân sau giai đoạn này có thể để lại di chứng như bại, liệt chi hoặc liệt các dây thần kinh sọ não hay rối loạn sự phối hợp vận động.
Biến chứng trong bệnh VNNBB cũng rất nặng nề, nhất là là viêm phổi, viêm phế quản hoặc viêm phế quản - phổi do bội nhiễm vi khuẩn. Ngoài ra, có thể gặp một số có di chứng muộn sau 1 năm hoặc lâu hơn như động kinh, Parkinson. Bệnh VNNBB có tỷ lệ tử vong cao (khoảng từ 20 - 80%), thường gặp tại những bệnh nặng như có co giật, hôn mê sâu, nằm lâu ngày, suy kiệt, viêm phổi nặng.
 Hình ảnh virut viêm não Nhật Bản qua kính hiển vi. |
Phòng bệnh VNNBB thế nào?
Điều cần phải có đặc biệt cần tuyên truyền rộng khắp trong toàn dân về tác hại của bệnh VNNBB, hiểm nguy của muỗi và vai trò của bọ gậy (lăng quăng) là con đẻ của muỗi, song song phổ biến các biện pháp diệt bọ gậy và muỗi trưởng thành bằng mọi hình thức. Các biện pháp thường ứng dụng là khơi thông hệ thống cống rãnh, lấp ao tù, nước đọng sau các trận mưa. Đậy kín các chum vại đựng nước không cho muỗi về đẻ trứng, thay nước trong lọ cắm hoa hàng ngày, bắt muỗi bằng bẫy, bằng vợt, bằng đèn và vận dụng các biện pháp sử dụng hóa chất diệt muỗi như phun, tẩm màn và sử dụng hương xua, diệt muỗi. Biện pháp phun hóa chất diệt muỗi là biện pháp rất hữu hiệu nhưng cần tiến hành đồng bộ cho toàn bộ các hộ gia đình trong thôn, tổ dân phố, không được bỏ sót bất kỳ một gia đình nào để không còn nơi trú ẩn của muỗi. Khi ngủ, cần nằm màn tránh muỗi đốt; nếu như màn rách, thủng, cần khâu, vá cẩn thận không cho muỗi chui vào đốt, hút máu. Cần phát hiện sớm bệnh nhân mắc bệnh VNNBB để cách ly. Cho đến nay, người ta thấy biện pháp tiêm vacc4in VNNBB để gây miễn dịch chủ động là biện pháp hiệu quả nhất trong bộ phận bệnh VNNBB.
BS. Việt Bắc
0 comments:
Post a Comment